Ο όρος χρόνια νεφρική νόσος σημαίνει μόνιμη βλάβη στους νεφρούς η οποία επιδεινώνεται όσο περνάει ο καιρός. Aν η βλάβη είναι πολύ μεγάλη, τότε οι νεφροί σταματούν να λειτουργούν. Αυτό ονομάζεται νεφρική ανεπάρκεια ή χρόνια νεφρική νόσος τελικού σταδίου.

Η χρόνια νεφρική νόσος είναι νόσος 5 σταδίων

Οι νεφροί θεωρούνται ότι λειτουργούν φυσιολογικά και είναι υγιείς όσο η λειτουργία που φιλτράρει το αίμα είναι φυσιολογική και δεν διαπιστώνονται σημάδια απώλειας αίματος ή πρωτεΐνης στα ούρα. Το επίπεδο της λειτουργίας φιλτραρίσματος εξαρτάται από την ηλικία και από άλλους παράγοντες που μπορούν να επιδρούν στους νεφρούς. Αν η νεφρική λειτουργία έχει μειωθεί μόνιμα, θεωρείται χρόνια νεφρική νόσος και έχει πέντε στάδια.

Στο στάδιο 1 η νεφρική λειτουργία είναι σχεδόν φυσιολογική.

Στα στάδια 2-4 η νεφρική βλάβη εξελίσσεται και χρειάζεται ιατρική παρακολούθηση για να επιβραδυνθεί (καθυστερήσει) η εξέλιξη.

Στο στάδιο 5, υπάρχει η ανάγκη υποκατάστασης της νεφρικής λειτουργίας με αιμοκάθαρση ή περιτοναϊκή κάθαρση ή αντικατάσταση της με μεταμόσχευση νεφρού.

imajes.PNG

Στην τελευταία περίπτωση και προκειμένου ο ασθενής να επιβιώσει απαιτείται υποκατάσταση της νεφρικής λειτουργίας με αιμοκάθαρση ή περιτοναϊκή κάθαρση ή αντικατάσταση αυτής με μεταμόσχευση νεφρού.

Αίτια της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

Οι πιο κοινές αιτίες της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας, οι οποίες έχει βρεθεί ότι προκαλούν το 75% περίπου των περιπτώσεων:

  • Ο σακχαρώδης διαβήτης.

Όταν κυκλοφορεί στο αίμα αυξημένη ποσότητα γλυκόζης καταστρέφει τα μικρά αγγεία του σώματος, επομένως και των νεφρών. Έτσι, οι νεφροί δεν μπορούν να καθαρίσουν το αίμα αποτελεσματικά και να αποβάλλουν νερό και αλάτι από το σώμα. Επίσης, ο διαβήτης προκαλεί βλάβες στα νεύρα και μπορεί να επηρεάσει το άδειασμα της ουροδόχου κύστης.

  • Η υπέρταση

Όταν η πίεση που ασκεί το αίμα στα αγγεία είναι πολύ μεγάλη, μπορεί να προκαλέσει καταστροφή των αγγείων που αιματώνουν τους νεφρούς, με συνέπεια τη μείωση της λειτουργίας τους.

  • Διάφορες νεφροπάθειες

Όπως η σπειραματονεφρίτιδα, που είναι φλεγμονή των νεφρών και μπορεί να προκαλέσει, με την πάροδο των χρόνων, σταδιακή απώλεια της νεφρικής λειτουργίας. Η χρόνια σπειραματονεφρίτιδα αποτελεί στην Ελλάδα, αλλά και στην Ευρώπη, την προεξάρχουσα αιτία του τελικού σταδίου της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας και ακολουθούν η άγνωστη νεφροπάθεια, η χρόνια διάμεση νεφροπάθεια και η διαβητική νεφροπάθεια

  • Μολύνσεις του ουροποιητικού

Μικρόβια που εισέρχονται από την ουροποιητική οδό προκαλούν μόλυνση στο ουροποιητικό σύστημα. Εάν η μόλυνση αυτή δεν περιοριστεί στην ουροδόχο κύστη και επεκταθεί στους νεφρούς είναι ικανή να προκαλέσει απώλεια της λειτουργίας του νεφρού.

  • Νεφρολιθίαση και πολυκυστική νόσος των νεφρών

Και οι δύο αυτές ασθένειες μπορούν να αποφράξουν το ουροποιητικό σύστημα ή να προκαλέσουν μόλυνση.

  • Εκ γενετής προβλήματα του ουροποιητικού

Τα οποία προκαλούν απόφραξη της ουροποιητικής οδού ή παλινδρόμηση των ούρων προς τους νεφρούς, με συνέπεια να παρατηρούνται μολύνσεις ή καταστροφή των νεφρών.

  • Φάρμακα και ναρκωτικές ουσίες

Συμπτώματα

Τα σημάδια και τα συμπτώματα της χρόνιας νεφροπάθειας αναπτύσσονται με την πάροδο του χρόνου.

Τα σημάδια και τα συμπτώματα της νεφροπάθειας μπορεί να περιλαμβάνουν:

  • Ναυτία
  • Έμετος
  • Απώλεια της όρεξης
  • Κόπωση και αδυναμία
  • Προβλήματα ύπνου
  • Ανάγκη για συχνή ούρηση, κυρίως το βράδυ
  • Μειωμένη πνευματική ευκρίνεια
  • Σπασμοί των μυών και κράμπες
  • Οίδημα των ποδιών και των αστραγάλων
  • Συνεχής φαγούρα

Η χρόνια νεφρική νόσος στα πρώτα στάδια συνήθως δε δίνει συμπτώματα (δηλαδή χαρακτηριστικά σημάδια) μέχρι να προχωρήσει αρκετά. Ο μόνος τρόπος για να σιγουρευτείτε ότι οι νεφροί σας είναι καλά είναι ο ιατρικός έλεγχος.


Ο ιατρικός έλεγχος για τη νεφρική βλάβη είναι απλός και περιλαμβάνει:

  1. Εκτίμηση νεφρικής λειτουργίας (είναι ο εκτιμώμενος ρυθμός σπειραματικής διήθησης, GFR)

Αυτή δείχνει πόσο καλά λειτουργούν οι νεφροί.

Ελέγχετε την κρεατινίνη στο αίμα. Οι υγιείς νεφροί φιλτράρουν και διώχνουν την κρεατινίνη. Με βάση την κρεατίνίνη θα υπολογίστεί ο ρυθμός σπειραματικής διήθησης (ο GFR).

Ένας ρυθμός σπειραματικής διήθησης, GFR κάτω από 60 για πάνω από 3 μήνες είναι σημάδι χρόνιας νεφρικής νόσου.

  1. Έλεγχος ούρων

Με αυτόν τον έλεγχο βλέπουμε αν υπάρχει αίμα ή λεύκωμα (πρωτεΐνη) στα ούρα.Διαπίστωση λευκώματος ή αίματος στα ούρα σας μπορεί να σημαίνει νεφρική βλάβη.

  1. Απεικονιστικό έλεγχο

Ένα υπερηχογράφημα νεφρών δίνει χρήσιμες πληροφορίες για το μέγεθος των νεφρών (μικροί νεφροί μας κάνει να σκεφτούμε ότι ο ασθενής έχει χρόνια νεφρική νόσο), για την ύπαρξη κύστεων, μάζας, λίθων ή για ανατομικές ανωμαλίες.

Θεραπεία της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

Η θεραπεία της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας περιλαμβάνει την αντιμετώπιση και την υποκατάσταση της νεφρικής λειτουργίας με κάθαρση (αιμοκάθαρση ή περιτοναϊκή κάθαρση) ή με μεταμόσχευση νεφρού.

Η αιμοκάθαρση

Η αιμοκάθαρση είναι μια διαδικασία με την οποία διαμέσου ενός φίλτρου αποβάλλονται οι άχρηστες ουσίες που παράγονται καθημερινά από τον νεφροπαθή και παράλληλα χρήσιμες ουσίες περνούν προς αυτόν. Με την διαδικασία αυτή, η οποία διαρκεί περίπου 4 ώρες και πραγματοποιείται ημέρα παρά ημέρα, ο νεφροπαθής καταφέρνει να είναι αρκετά καλά παρόλο που το νεφρό του δεν λειτουργεί σωστά ή ακόμα και καθόλου.  

Περιτοναϊκή κάθαρση

Είναι μία παραλλαγή της απλής αιμοκάθαρσης μόνο που σε αυτήν την μέθοδο τοποθετείται στην κοιλιά του αρρώστου ένας καθετήρας. Στο έξω στόμιο του καθετήρα τοποθετείται ένα υγρό, το οποίο μαζεύει όλες τις άχρηστες ουσίες και τις ανταλλάσσει με άλλες χρήσιμες που μπαίνουν στο αίμα. Το υγρό αυτό αλλάζεται κάθε 6 ώρες. Η μέθοδος αυτή γίνεται στο νοσοκομείο για 15 ημέρες μέχρι ο ασθενής να μάθει την διαδικασία ώστε να την κάνει στο σπίτι του μόνος του. Παρ’ όλα αυτά, είναι απαραίτητη η επίσκεψη μια φορά τον μήνα στο νοσοκομείο, για εκτίμηση της απόδοσης της θεραπείας και της κατάστασης του αρρώστου. Η περιτοναϊκή κάθαρση έχει ως πλεονέκτημα την ανεξαρτησία του αρρώστου από το νοσοκομείο, την όχι και τόσο αυστηρή δίαιτα και την απουσία της φλεβικής και αρτηριακής παρακέντησης. Από την άλλη πλευρά όμως, χρειάζονται 4 αλλαγές του υγρού το 24ωρο, υπάρχει ένας μόνιμος καθετήρας στην κοιλιά του νεφροπαθή και, τέλος, η θεραπεία αυτή παρουσιάζει αυξημένο κίνδυνο λοιμώξεων.

Μεταμόσχευση νεφρού

Με τη μεταμόσχευση τοποθετείται ένας καινούργιος νεφρός σε ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου. Ο νεφρός μπορεί να προέρχεται από συγγενή ζωντανό δότη, από μη συγγενή ζωντανό δότη ή από νεκρό δότη. . Επίσης, αποκλείονται πτωματικοί δότες που είχαν συστηματικές λοιμώξεις και καρκίνο. Οι μεταμοσχεύσεις νεφρού έχουν υψηλά ποσοστά επιτυχίας.

Η μέθοδος θεραπείας επιλέγεται με βάση την κλινική κατάσταση του κάθε ασθενή. Τόσο η αιμοκάθαρση όσο και η μεταμόσχευση είναι εξίσου αποτελεσματικές στην αντιμετώπιση της νεφρικής ανεπάρκειας.